Flufenacet znika z pól
Rolnicy mogą kupować CEZARO 574 SC o miesiąc dłużej, niż pierwotnie przewidywano. Jak poinformowano w komunikacie skierowanym do odbiorców preparatu, termin jego sprzedaży został wydłużony do 10 listopada 2026 r. Nie zmienia to jednak najważniejszej daty – środki zawierające flufenacet będzie można stosować najpóźniej do 10 grudnia 2026 r., z uwzględnieniem terminów określonych dla poszczególnych produktów. Wycofanie substancji oznacza również konieczność zmian w programach ochrony zbóż ozimych.
Rolnicy apelowali o więcej czasu. Jest odpowiedź resortu rolnictwa
Jesienne odchwaszczanie zbóż ozimych wymaga odpowiedniego dopasowania zabiegów do fazy rozwojowej roślin, zachwaszczenia i warunków pogodowych. W tym sezonie producenci zbóż muszą dodatkowo uwzględnić terminy wycofywania z rynku herbicydów zawierających flufenacet. Zgodnie z wcześniej ogłoszonym harmonogramem sprzedaż i dystrybucja istniejących zapasów tych środków w Polsce miały zakończyć się 10 października 2026 r. Na problem zwrócił uwagę Polski Związek Producentów Roślin Zbożowych. Organizacja 7 października wystąpiła do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o przedłużenie terminu sprzedaży i dystrybucji preparatów zawierających flufenacet. Związek wskazywał, że pierwotny termin przypada w trakcie jesiennego sezonu ochrony zbóż. Tymczasem przebieg prac polowych nie zawsze pozwala rolnikom na wcześniejsze zaplanowanie wszystkich zabiegów. Znaczenie mają między innymi terminy siewu, rozwój plantacji oraz pogoda. Jak wynika z komunikatu skierowanego do odbiorców herbicydu CEZARO 574 SC, po decyzji resortu rolnictwa możliwość zakupu tego preparatu została wydłużona do 10 listopada 2026 r. To istotna informacja dla gospodarstw planujących jesienną ochronę zbóż, ale trzeba podkreślić, że wskazane przedłużenie dotyczy konkretnego preparatu. Nie oznacza automatycznej zmiany terminów sprzedaży wszystkich środków ochrony roślin zawierających flufenacet.
Do kiedy można kupować, a do kiedy stosować flufenacet?
W przypadku wycofywanych środków ochrony roślin trzeba rozróżnić termin sprzedaży i dystrybucji od terminu wykorzystania zapasów przez użytkowników. Wcześniej ogłoszony w Polsce ogólny termin sprzedaży i dystrybucji zapasów środków zawierających flufenacet przypadał na 10 października 2026 r. Według informacji przekazanej odbiorcom CEZARO 574 SC możliwość zakupu tego produktu przedłużono do 10 listopada. Nie wydłużono natomiast okresu stosowania. Zgodnie z unijnymi przepisami okresy przejściowe na wykorzystanie istniejących zapasów nie mogą wykraczać poza 10 grudnia 2026 r. Oznacza to, że dodatkowy miesiąc na zakup CEZARO 574 SC nie daje rolnikom dodatkowego miesiąca na wykonanie zabiegu. Co więcej, sama data 10 grudnia nie wystarcza do ustalenia, czy oprysk można jeszcze wykonać. Konieczne jest przestrzeganie aktualnej etykiety konkretnego środka, w tym dopuszczonej uprawy, fazy rozwojowej roślin, dawki i pozostałych warunków stosowania. Jeżeli zboże przekroczy fazę rozwojową przewidzianą w etykiecie, nie można wykonać zabiegu tylko dlatego, że nie minął jeszcze termin wykorzystania zapasów.
Dlaczego flufenacet został wycofany z Unii Europejskiej?
Decyzja o nieodnowieniu zatwierdzenia flufenacetu zapadła w maju 2025 r. Komisja Europejska przyjęła wówczas rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/910. Dokument zobowiązał państwa członkowskie do wycofania zezwoleń na środki ochrony roślin zawierające tę substancję najpóźniej do 10 grudnia 2025 r. Jednocześnie dopuszczono okresy przejściowe na zagospodarowanie istniejących zapasów, nie dłuższe niż do 10 grudnia 2026 r. Podstawą decyzji były wyniki oceny przeprowadzonej w ramach unijnej procedury odnowienia zatwierdzenia substancji. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) stwierdził, że flufenacet spełnia kryteria identyfikacji substancji zaburzającej funkcjonowanie układu hormonalnego w odniesieniu do hormonów tarczycy u ludzi i organizmów niebędących celem zwalczania. W ocenie nie wykazano również, aby narażenie ludzi i tych organizmów na substancję w realistycznych, proponowanych warunkach stosowania środków ochrony roślin było pomijalne. Drugą istotną kwestią było ryzyko związane z kwasem trifluorooctowym (TFA), metabolitem flufenacetu. W dokumentacji wskazano możliwość zanieczyszczenia wód podziemnych tym metabolitem w stężeniach znacznie przekraczających poziom 0,1 mikrograma na litr, uwzględniony w odpowiednich unijnych kryteriach oceny. Nie oznacza to, że każdy zabieg z wykorzystaniem flufenacetu powodował zanieczyszczenie wody lub szkody zdrowotne. Ustalenia te dotyczyły oceny właściwości substancji i ryzyka związanego z jej zatwierdzeniem na poziomie Unii Europejskiej. Ostatecznie Komisja Europejska zdecydowała o nieodnowieniu zatwierdzenia flufenacetu.
Dlaczego flufenacet miał znaczenie dla producentów zbóż?
Flufenacet był wykorzystywany w ochronie zbóż ozimych przede wszystkim jako składnik herbicydów przeznaczonych do jesiennego zwalczania chwastów. Substancja należy do grupy inhibitorów syntezy bardzo długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (VLCFA). Mechanizm jej działania polega na zakłócaniu procesów niezbędnych do prawidłowego wzrostu wrażliwych chwastów. W praktyce szczególne znaczenie miała jej przydatność w ograniczaniu miotły zbożowej, jednego z ważnych chwastów występujących w uprawach zbóż ozimych. Flufenacet był także składnikiem preparatów wieloskładnikowych, w których poszczególne substancje czynne uzupełniały zakres zwalczanych chwastów. Wycofanie flufenacetu oznacza więc nie tylko zniknięcie pojedynczej substancji z rynku. Wymaga również przeanalizowania dotychczasowych programów ochrony, szczególnie w gospodarstwach, które regularnie wykorzystywały preparaty zawierające ten składnik.
CEZARO 574 SC. Jak działa preparat i jakie chwasty zwalcza?
CEZARO 574 SC jest jednym z herbicydów zawierających flufenacet, stosowanych w jesiennej ochronie zbóż ozimych. Według informacji o preparacie przytoczonych w publikacji dotyczącej przedłużenia jego sprzedaży środek przeznaczony jest do stosowania w pszenicy ozimej, pszenżycie ozimym, jęczmieniu ozimym i życie ozimym. Wśród chwastów wymienionych jako wrażliwe znajdują się między innymi miotła zbożowa, przytulia czepna, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, mak polny, rumian polny, tasznik pospolity, maruna nadmorska, bodziszek drobny, przetacznik bluszczykowy i samosiewy rzepaku. Chaber bławatek został wskazany jako chwast średnio wrażliwy. W publikowanych informacjach dotyczących środka podano dawkę 0,4 l/ha oraz jesienny termin stosowania od fazy pierwszego liścia do połowy krzewienia zbóż, czyli BBCH 11–25. Przed wykonaniem zabiegu należy jednak sprawdzić aktualną, zatwierdzoną etykietę produktu. To ona określa obowiązujące warunki stosowania, w tym dawkę, zakres upraw i wymagane środki ostrożności.
Czy rolnicy mają czym zastąpić flufenacet?
Wycofanie flufenacetu nie oznacza zakończenia możliwości jesiennego odchwaszczania zbóż. Na rynku funkcjonują również herbicydy oparte na innych substancjach czynnych. Nie należy jednak zakładać, że każdy z nich będzie bezpośrednim zamiennikiem dotychczas stosowanego preparatu. Poszczególne środki różnią się mechanizmem działania, zakresem zwalczanych chwastów, terminem stosowania oraz warunkami dopuszczenia do konkretnych upraw. Znaczenie ma także odporność chwastów na herbicydy. Wieloletnie wykorzystywanie substancji o tym samym mechanizmie działania może sprzyjać selekcji odpornych biotypów chwastów. Dlatego przy planowaniu ochrony w kolejnych sezonach ważne będzie odpowiednie różnicowanie mechanizmów działania herbicydów oraz łączenie ochrony chemicznej z metodami agrotechnicznymi. Pomocne mogą być między innymi właściwy płodozmian, odpowiednie terminy siewu i zabiegi uprawowe ograniczające presję chwastów. Skuteczność tych rozwiązań zależy jednak od warunków konkretnego gospodarstwa. Dobór nowego programu ochrony powinien opierać się na aktualnym rejestrze środków ochrony roślin oraz etykietach dopuszczonych produktów.
Ostatni sezon z flufenacetem. Na co powinni zwrócić uwagę rolnicy?
Jesień 2026 r. jest ostatnim sezonem, w którym obowiązujące przepisy przejściowe pozwalają na wykorzystanie zapasów środków zawierających flufenacet. Dla rolników oznacza to konieczność uwzględnienia zarówno dat administracyjnych, jak i warunków agrotechnicznych. Zakup środka pod koniec okresu dopuszczonej sprzedaży może okazać się niecelowy, jeżeli na plantacji nie będzie już możliwości wykonania zabiegu zgodnie z etykietą. Nie można również zakładać, że niewykorzystany preparat będzie można zastosować w kolejnym sezonie. Po zakończeniu dopuszczonego okresu stosowania pozostałe zapasy należy zagospodarować zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Przedłużenie sprzedaży CEZARO 574 SC daje części producentów zbóż większą elastyczność przy zakupie herbicydu, ale nie zmienia zasadniczego problemu. Flufenacet jest wycofywany z europejskiego rynku, a gospodarstwa korzystające dotąd z tej substancji będą musiały dostosować swoje programy ochrony.
Dla producentów zbóż najważniejsza pozostaje więc nie tylko data ostatniego zakupu, lecz także przygotowanie skutecznej strategii odchwaszczania na kolejne sezony.
