13 miesięcy i 400 kg – jak prowadzić skuteczny rozród jałówek

Strategia rozpoczęcia użytkowości rozpłodowej

W Ośrodek Hodowli Zarodowej Lubiana przyjęto 13 miesięcy życia jako optymalny wiek pierwszej inseminacji jałówek.
Do zacielenia stosowane jest 100% nasienie seksowane, a kluczowe kryteria to:

• masa ciała jałówki: 400–420 kg,

• wysokość w krzyżu: min. 135 cm.

Jak uzyskać 1 kg przyrostów dziennie?

– Aby jałówka w wieku 13 miesięcy ważyła ponad 400 kg, ważne jest zapewnienie jej prawidłowego, wysokiej jakości żywienia, zarówno w okresie odchowu cieląt, jak i w trakcie dalszego wzrostu – tłumaczył podczas konferencji „Hoduj zysk” główny hodowca Piotr Hołubowski, prezentując strategię rozrodu w Lubianej.

Żywienie i odchów

• Na 4 tygodnie przed planowanym porodem cielna jałówka osiąga 600–620 kg — jest to średnia wartość, uwzględniająca zarówno sztuki mniejsze, jak i większe.

• Dzięki temu średnia masa nie spada poniżej 600 kg na tydzień przed porodem.

Pierwsze godziny życia są kluczowe

– Ogromny wpływ na przyszły rozwój ma pierwsze 2 godziny życia cielęcia — tu kluczowe jest skarmianie wysokiej jakości siarą.
W Lubianej:

• cielęta otrzymują siarę i mleko siarowe przez 4–5 dni,

• następnie przechodzi się na okresowy odpój mlekiem.

Bank siary i jakość siary

• Każda porcja siary jest badana refraktometrem.

• Siara o wartości >22° Brix jest skarmiana; nadwyżki są zamrażane, tworząc bank siary dla potrzeb cieląt.

• Celem nie jest już poprawa jej jakości — w ok. 95% spełnia normy — lecz zwiększenie ilości siary, by zaspokoić potrzeby wszystkich cieląt.

Monitorowanie rui i inseminacje

• Jałówki są kryte tylko w naturalnej rui, wykrywanej przez personel.

• Ze względu na ryzyko pominięcia rui, ośrodek wdraża elektroniczne systemy monitorowania rui.

Embriotransfer – jak i po co?

W OHZ Lubiana zabiegi embriotransferu są rutynowo wykonywane:

• od 12 do 20 dawczyń rocznie kwalifikuje się na zabieg,

• co daje ok. 80 zarodków gotowych do przeniesienia.

Skuteczność transferu:

• zarodki świeże – ok. 65%,

• zarodki mrożone – ok. 51%.

Embriotransfer pozwala znacznie przyspieszyć postęp hodowlany, uzyskując dużą liczbę potomstwa po najlepszych rodzicach. Zakup mrożonych zarodków często jest tańszą metodą zdobycia wartościowych genetycznie zwierząt niż zakup żywych sztuk dostępnych na rynku.

Dobór buhajów i kryteria hodowlane

W wyborze buhajów ośrodek opiera się na wewnętrznych wskaźnikach, w których:

• 35% wagi przypisywane jest produkcji mleka (z naciskiem na białko),

• pozostałe czynniki to: zdrowotność, liczba komórek somatycznych, płodność córek i ich przeżywalność.

Ośrodek skupia się już nie na maksymalnym jednorazowym wyniku laktacyjnym, ale na wydajności życiowej, zdrowiu i długotrwałym użytkowaniu zwierząt.

Wskaźniki zdrowotne i genotyp

Kryteria uwzględniają m.in.:

• zdrowotność kończyn,

• odporność na choroby metaboliczne,

• odpowiednią budowę wymienia,

• genotyp A2A2, coraz bardziej ceniony na rynku mleka.

Łatwość wycieleń i problemy reprodukcyjne

Ośrodek szczególną uwagę przykłada do:

• łatwości wycieleń u pierwiastek i jałówek,

• minimalizacji problemów okołoporodowych.

Przy doborze buhajów uwzględnia się też historię reprodukcyjną matek – sztuki z powtarzającymi się problemami zacieleń nie są kryte tymi samymi buhajami, by nie powielać trudności.

Podział stada i krycie buhajami

Stado Lubianej podzielone jest na cztery podstawowe grupy:

1. Matki buhajów – elita stada, dobierane szczególnie starannie,

2. Krowy i jałówki z najwyższym indeksem PF,

3. Krowy produkcyjne – ważne dla rentowności gospodarstwa,

4. Krowy wystawowe/pokrojowe – kryte buhajami o wybitnych walorach pokrojowych.